month
empty space

Composer Margriet Verbeek

Was born in 1957 in Leiderdorp (The Netherlands), studied
classical guitar with Baltazar Benitez at the Brabant Academy for
Music, and composition with Jan van Dijk in Tilburg (The Netherlands)
 
Home     Transposing Course     Empty Staff Paper
 
Website without cookies.
 
This Page in English   Deze pagina liever in het Nederlands
year


 
empty space
line

Transponeren stap voor stap

line

Wat is transponeren?

Stel: Je speelt a-klarinet en je wilt samenspelen met je buurmeisje dat dwarsfluit speelt. Je pakt haar boek, en samen begin je aan het eerste melodietje op bladzijde een.
Hoe lang zal dit samenspel duren denk je?
Ik schat niet langer dan een seconde of drie...
Het klinkt zo raar, dat KAN niet goed zijn ! ! !
Hoe komt dat?
 
Als een dwarsfluitist een C ziet staan en die speelt, dan klinkt er inderdaad een C, want dwarsfluit is geen transponerend instrument.
Maar als een a-klarinettist een C ziet staan en die speelt, dan is de noot die klinkt geen echte C, maar een A.
De noot klinkt dus twee tonen lager dan er staat.
Zolang de a-klarinettist alleen speelt, of samen met andere a-klarinetten, is er niets aan de hand, maar als de a-klarinettist samen wil spelen met een niet-transponerend instrument zoals fluit, piano, keyboard, viool, en nog heel veel andere instrumenten, dan moet de a-klarinettist zijn partij overschrijven in een andere toonsoort, waardoor de tonen zo klinken dat ze bij dat andere instrument passen.
Dat is transponeren.
 
Het transponeren is samen te vatten in drie stappen:
 
1 - de juiste voortekens noteren.
2 - de noten secuur overschrijven in de juiste toonhoogte.
3 - de toevallige voortekens invullen.
 
Hoe we dat precies gaan doen leren we hieronder.
 
line
 
T I P !

      Als je snel naar beneden scrolt en vluchtig hier en daar wat
      leest en bekijkt, dan lijkt het een lang en ingewikkeld verhaal.
      Doe dat dus niet!
 
      Bekijk elk deel van deze pagina op je gemak, stap voor stap,
      neem er de tijd voor, en schrijf het notenvoorbeeld ook werkelijk
      een keer over.
      Als je dat gedaan hebt zal je merken dat het niet moeilijk is.
 
line
 
Hoe kom ik erachter of mijn instrument een transponerend instrument is?
 
Speel een C op jouw instrument en vergelijk de toonhoogte die je hoort met een C die je op een piano aanslaat (of een orgel of keyboard.)
Als de C die jij op jouw instrument speelde even hoog klinkt als de C van de piano, dan is je instrument GEEN transponerend instrument.
 
Als de noot die op jouw instrument C heette op de piano een Bes is, dan heb je een Bes-instrument.
Is jouw C op de piano een A? Dan heb je dus een A-instrument, enz.
 
Kom je er op deze manier toch nog niet achter, vraag het dan aan iemand die op eenzelfde instrument speelt, of bijvoorbeeld aan je muziekdocent, of aan een verkoper in een muziekwinkel.
 
Als je weet naar welke toonsoort je transponeren moet, dan mag je doorgaan met het volgende blok:
 
line
 
Klik op onderstaande links om te leren transponeren voor:
 
een Bes-instrument (Si bemol)
(bijv. bes-klarinet, trompet of tenorsaxofoon)
 
een Es-instrument (Mi bemol)
(bijv. altsaxofoon of baritonsaxofoon)
 
een F-instrument (Fa)
(bijv. f-hoorn of althobo)
 
een A-instrument (La)
(bijv. a-klarinet)
 
line

Transponeren voor Bes-instrumenten

line

Stap 1 - Voortekens

Stel je voor dat we het volgende melodietje samen willen gaan spelen met een viool, dan zullen we het eerst moeten aanpassen voor ons bes-instrument. Pak dus een vel muziekpapier, een potlood en een gum, dan gaan we beginnen.
 
(
Print hier muziekpapier.)
 
Voorbeeldmelodie:
voorbeeld
 
Je ziet dat er tussen de G-sleutel en de maataanduiding een mol staat.
Die kun je niet zomaar overschrijven, want omdat wij in een andere toonsoort gaan spelen gebruiken we ook andere kruizen en mollen.
Dat wordt dus de eerste vraag die we ons moeten stellen:
Welke voortekens hebben wij nodig?
In het geval van 1 mol is dat 1 kruis; een fis.
Op je vel muziekpapier kun je nu dus de G-sleutel schrijven, daarachter de fis, en daarachter de maataanduiding.
Dat brengt ons tot het volgende resultaat:
 
voorbeeld
 
Hoe weet je nu welke kruizen of mollen je moet schrijven aan het begin van de notenbalk?
Daarvoor kijk je op de tabel hieronder.
Zoek in de linkerhelft de kruizen of mollen zoals ze staan in de muziek die je transponeren wilt, dan zie je daarachter staan welke voortekens je nodig hebt voor een bes-instrument.
 
line
 

Tabel van Voortekens
voor Bes-instrumenten


 
voorbeeld witruimte voorbeeld
Geen kruizen en geen mollen in de oorspronkelijke muziek?
Schrijf twee kruizen: een fis en een cis.


 
voorbeeld witruimte voorbeeld
Een mol in de oorspronkelijke muziek?
Schrijf een kruis: een fis.

 

 
voorbeeld witruimte voorbeeld
Twee mollen in de oorspronkelijke muziek?
Dan hoef je voor jouw instrument geen voortekens te gebruiken.

 

 
voorbeeld witruimte voorbeeld
Drie mollen in de oorspronkelijke muziek?
Schrijf een mol: een bes.

 

 
voorbeeld witruimte voorbeeld
Vier mollen in de oorspronkelijke muziek?
Schrijf twee mollen: een bes en een es.

 

 
voorbeeld witruimte voorbeeld
Vijf mollen in de oorspronkelijke muziek?
Schrijf drie mollen: bes, es, as.

 

 
voorbeeld witruimte voorbeeld
Zes mollen in de oorspronkelijke muziek?
Schrijf vier mollen: bes, es, as, des.

 

 
voorbeeld witruimte voorbeeld
Zeven mollen in de oorspronkelijke muziek?
Schrijf vijf mollen: bes, es, as, des, ges.

 

 
voorbeeld witruimte voorbeeld
Een kruis in de oorspronkelijke muziek?
Schrijf drie kruizen: fis, cis, gis.

 

 
voorbeeld witruimte voorbeeld
Twee kruizen in de oorspronkelijke muziek?
Schrijf vier kruizen: fis, cis, gis, dis.

 

 
voorbeeld witruimte voorbeeld
Drie kruizen in de oorspronkelijke muziek?
Schrijf vijf kruizen: fis, cis, gis, dis, ais.

 

 
voorbeeld witruimte voorbeeld
Vier kruizen in de oorspronkelijke muziek?
Schrijf zes kruizen: fis, cis, gis, dis, ais, eis.

 

 
voorbeeld witruimte voorbeeld
Vijf kruizen in de oorspronkelijke muziek?
Schrijf zeven kruizen: fis, cis, gis, dis, ais, eis, bis.

 
line
 
Het staat je vrij bovenstaande tabel te gebruiken zo vaak je maar wilt, maar misschien is het handig de volgende regel van buiten te leren:
 
Oorspronkelijke muziek 0 voortekens - Bes-instrument 2 kruizen
Oorspronkelijke muziek 1 mol - Bes-instrument 1 kruis
 
In alle andere gevallen heeft het bes-instrument altijd 2 mollen MINDER, en 2 kruizen MEER dan de oorspronkelijke muziek in C.
(Controleer maar met de tabel hierboven.)
 
line

Stap 2 - Noten overschrijven

We hebben nu dus de sleutel, de voortekens en de maataanduiding op ons papier staan.
Dan komen we nu aan de tweede stap: het invullen van de noten.
 
Als een Bes-instrument een C speelt, dan klinkt er in werkelijkheid geen C, maar een Bes, hadden we bovenaan deze pagina ontdekt.
Vandaar dus ook dat we het een Bes-instrument noemen.
 
Als je nu bedenkt dat er een Bes klinkt als je een C speelt, wat zou je dan moeten schrijven om een C te horen?
De Bes is een hele noot lager dan de C, het bes-instrument speelt dus blijkbaar een hele noot te laag. Als we nu eens een noot hoger dan de C gaan schrijven, een D dus, zou dat dan misschien als een C gaan klinken?
Inderdaad!
Dan is dat dus wat we moeten gaan doen.
Alle noten uit het voorbeeldmelodietje schrijven we secuur een toon hoger over.
Heel belangrijk is nu:
 
Schrijf alleen de noten over!
nooit ofte nimmer de toevallige kruizen, mollen of
herstellingstekens die tussen de noten in staan ! ! !

 
Misschien denk je: Maar dan klopt het straks toch niet?
Nee, dat is ook zo, maar dat lossen we later op.
Eerst overschrijven nu, alles een toontje hoger, dus de D wordt een E, de E wordt een Fis (dat gaat vanzelf omdat er een kruis aan de sleutel staat), de F wordt een G, en zo gaan we maar verder: alles schuiven we een plaatsje omhoog:
 
 
voorbeeld
 
 
voorbeeld
 
En dit is hoe het er dan uit komt te zien.
 
line

Stap 3 - Toevallige voortekens invullen

Als we nu bovenstaande muziekstukjes met elkaar vergelijken zien we natuurlijk meteen dat de derde maat zo nog niet klaar is.
In de oorspronkelijke muziek staan daar een herstellingsteken en een kruis, wat doen we daarmee in onze overgeschreven muziek?
Gewoon overschrijven? Dus OOK een herstellingsteken en een kruis?
In geen geval!
Het zou trouwens ook nergens op slaan, want kijk maar, dan zouden we in de derde maat een herstellingsteken voor de C zetten, maar die is in de voorgaande maten toch nergens verhoogd of verlaagd?
Dat herstellingsteken zou dan toch geen enkele betekenis hebben?
 
Als we transponeren vergeten we eventjes de woorden: 'Kruis', 'Mol' en 'Herstellingsteken'. Daarvoor in de plaats kijken we wat ze precies DOEN met de noten, en daarna besluiten we of we ze 'Verhogingsteken' of 'Verlagingsteken' noemen.
 
Een kruis VERHOOGT, dus noemen we dat een 'Verhogingsteken'.
Een mol VERLAAGT, dus noemen we dat een 'Verlagingsteken'.
Een herstellingsteken voor een Fis VERLAAGT de Fis naar F, in dat geval noemen we het een 'Verlagingsteken'.
Een herstellingsteken voor een Bes VERHOOGT de Bes naar B, in dat geval is het dus een 'Verhogingsteken'.
 
Kijk nu nogmaals naar ons notenvoorbeeld:
 
voorbeeld
 
Voor de Bes in de derde maat staat een herstellingsteken.
Wat doet dat herstellingsteken?
Het herstelt de Bes, het maakt er een B van, het VERHOOGT dus de noot.
Het is een verhogingsteken.
Dan moeten we in onze overgeschreven muziek ook een verhogingsteken zetten voor de C.
Wat een is een verhogingsteken voor een C?
Juist, een kruis!
 
Voor de C in de noot daarna staat een kruis. Een verhogingsteken.
Dan moet ook onze D een verhogingsteken krijgen, dat is ook een kruis.
Zo komen we op het volgende resultaat:
 
voorbeeld
 
En hiermee is de getransponeerde partij klaar, en kun je het gaan samenspelen.
Op deze zelfde manier kun je alle muziek transponeren.
 
line

Niet van C naar Bes, maar van Bes naar C?

Bovenstaande cursus gaat om het geval dat je C-muziek over wilt schrijven naar Bes-muziek.
Het kan uiteraard ook gebeuren dat je het andersom wilt: je hebt Bes-muziek, maar wil dat veranderen in C-muziek.
In dat geval doe je de cursus andersom.
 
Als je hierboven kijkt zie je twee notenvoorbeeldjes. De zwartgedrukte is de C-muziek, de blauwgeschreven de Bes-muziek.
Beschouw de blauwgeschreven voorbeelden als je uitgangspunt, en verander het in de zwartgedrukte versie.
Je moet de noten dan dus 1 toon lager overschrijven, inplaats van 1 toon hoger, en ook de tabel gebruik je andersom: de blauwgeschreven versie heb je al, je verandert het in de zwartgedrukte.
Dus 1 kruis wordt 1 mol, 4 kruizen worden 2 kruizen, enz.
 
line

Tenorsaxofoon?

Er blijft echter nog één probleempje over.
Als we er nu van uitgaan dat je dwarsfluit- of vioolmuziek voor je had liggen, die je op bovenstaande wijze getransponeerd hebt voor bes- klarinet, is het zo inderdaad in orde, maar stel dat je diezelfde dwarsfluit- of vioolmuziek op je tenorsaxofoon wilt spelen?
Een tenorsaxofoon is immers ook een bes-instrument!
Maar je kunt toch op je klompen aan aanvoelen dat een groot, laag instrument als de tenorsaxofoon meestal veel lager zal spelen dan een dwarsfluit of een viool.
Als je op je tenorsaxofoon dus dwarsfluitmuziek zou willen spelen die in hetzelfde octaaf klinkt als bij de dwarsfluit, dan moet je het NA het op bovenstaande wijze getransponeerd te hebben OOK nog eens opnieuw overschrijven en alle noten een heel octaaf hoger noteren.
Meestal zal het dan echter te hoog komen te liggen voor de tenorsaxofoon.
Meestal kan een tenorsaxofoon dan ook niet zomaar een dwarsfluitpartij spelen.
Wat je dan moet doen?
Je kan het een octaaf lager proberen, eens luisteren hoe dat klinkt, of je zoekt een andere partij die beter bij je instrument past.
 
Veel succes ermee!
 
Margriet Verbeek
 
empty space
Dutch Composer Margriet Verbeek
Margriet Verbeek
 
 
 
daisy
 
 
 
Popular arrangements
for 2 recorders (or flutes) and guitar

Free Folk Songs, Christmas Carols and Light Classical Music.
 
 
 
daisy
 
 
 
Click the CD to hear the music. This 25 minutes sound collage is part of the Gogyoshi Art Project International, inspired by Taro Aizu's poems which he wrote about the nuclear disaster in his hometown Fukushima in 2011.
Poems by the japanese poet Taro Aizu, about the frightful nuclear disaster in Fukushima (2011).
 
 
 
daisy
 
 
 
In 2012 was the celebration on the 500th anniversary of the Belgium composer Clemens Non Papa.
2012: Clemens Non Papa Year
50 Dutch and Belgium composers composed for this occasion new versions of his 150 Souterliedekens (psalms) for choir.
 
 
 
daisy
 
 
 
GeNeCo Centennial Celebration Concert in Schiedam
November 2011.
Concert in Schiedam to celebrate GeNeCo's centennial (Dutch Composers Association).
Empty space
GeNeCo Centennial Celebration Concert in Schiedam
 
 
 
daisy
 
 
 
CD-presentation in Wilhelminaoord.
May 15, 2010.
CD-presentation in Wilhelminaoord.
Eddy vd Maarel piano,
Margriet Verbeek guitar.
 
 
 
daisy
 
 
 
Emag in Utrecht
Explaining and performing a Graphic Score with a group of musicians plus the audience, during the European Mensan Annual Gathering in Utrecht, 2009.
Emag in Utrecht
 
 
 
daisy
 
 
 
Concert in Gorinchem.The Dutch Association for Mandolin Orchestras celebrated her 60th anniversary in October 2007, by giving a concert in Gorinchem. Their Youth Orchestra performed The Smoking Chimney under the direction of Benny Ludemann.
 
 
 
daisy
 
 
 
Mandolin-ensemble The Strings in Bamberg - 2006
Mandolin-ensemble The Strings, at the first performance from l'Artibonite in Bamberg - 2006"
 
 
 
daisy
 
 
 
Concert in 't Woudt. November 2011.
11 members of three brass bands in Midden-Delfland performed Festival in 't Woudt, and Green, Green Midden-Delfland, in the presence of the Dutch Queen Beatrix, directed by Pasha Ashari.
Queen Beatrix, Mayor Arnoud Rodenburg and Margriet Verbeek.
 
 
 
daisy
 
 
 
First price, International Competition for Composers in Greece.
The first price, at the Eight International Competition for Composers in Corfu-Greece (2005), went to the composition Fleur for solo guitar, by Margriet Verbeek.
empty space
First price, International Competition for Composers in Greece.
 
 
 
daisy
 
 
 
Link naar facebookpage
 


www.margrietverbeek.nl/transponeren.html
© 2002 - 2019
mijmelen